زن در تاريخ معاصر ايران

زيرنظر حوريه سعيدي   

مقدمه

اختصاص دادن بخشي از سايت مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، براي ارائه بحثهاي مربوط به بررسي ” نقش زن در تاريخ “ تنها يک پيشنهاد است درباره پژوهش گوشه‌هايي از تاريخ که چندان بدان پرداخته نشده و يا به درستي تحليل و تبيين نگرديده است وگرنه مسئله تجزيه اين بحث از بقيه مباحث تاريخي اگر به معناي جدايي آنها از هم باشد ــ که در نهايت به بزرگ‌نمايي غيرواقعي و نادرست اين مبحث خاص منجر خواهد شد ــ نه تنها کمکي به حل بسياري از معماها نخواهد کرد، بيان مقصود و منظور ما نيز نخواهد بود؛ چرا که عقل حکم مي‌کند که ” تاريخ، بيان و تحليل و تبيين واقعات مختلفي است که در جوامع انساني رخ مي‌دهد“ و جوامع انساني نيز متشکل از خانواده‌هاست و خانواده نيز از عناصر مختلف زن، مرد و فرزندان تشکيل مي‌شود و بدون وجود هر يک از آنها، اين تشکل صورت نيافته و يا امتداد نمي‌يابد. زن نيز به عنوان يکي از ارکان مهم اين تشکيلات، نقش‌دهنده به صورتهايي از جامعه است که در آن تبلور مي‌يابد.

با بررسي مجموعه مطالعات تاريخي و تاريخ‌نويسي‌هايي که تا به حال انجام شده، اين موضوع روشن مي‌‌شود که پژوهش واقعي پيرامون اين نقش فعال و مؤثر ــ نقش زن در تاريخ ــ چندان مورد لحاظ قرار نگرفته و يا بسيار اندک مي‌باشد و همين مسئله نيز باعث شده که مؤلفين و محققين اين حوزه غالباً به دامن افراط و تفريط سقوط کرده و واقعيت امر همچنان در هاله‌اي از ابهامات و ترديدها باقي بماند.

هدف ما در اين بخش ارائه بخشهايي از تاريخ است که زن را به عنوان يک موجود انساني که داراي نقش خاصي در تاريخ هم هست، لحاظ کرده و معرفي مي‌نمايد.

دوره مورد بحث جهت ارائه اين ديدگاه، تاريخي را شامل است که از دوره صفويه آغاز و تا انقلاب اسلامي خاتمه مي‌يابد. اين دوره نسبتاً طولاني، به دليل فرازها و فرودهايي که به دليل تغييرات اوضاع اجتماعي و نيز تأثير و تأثراتي که جامعه جهاني در تاريخ ايران به وجود آورد، دوره پرتلاطمي است که تمامي شاخصه‌ها و افراد جامعه متأثر از آن بودند و اين تغييرات را خواه ناخواه و کم و بيش پذيرا شدند. زنان در اين عرصه نيز قرار داشته و ضمن ثبات در برخي از مناسبات اجتماعي و فرهنگي، بعضي از اين تغييرات را نيز به خود ديده و پذيرفتند.

مطالعه و تحقيق درباره اين دگرگونيها و معرفي زنان در عرصه اجتماع و نقش ايشان هدف اين مجموعه است.

 زن وجامعه: نقش تاريخي زنان - زنان در عرصه فرهنگ - زنان در انقلاب اسلامي

 بناهاي تاريخي : معبد داش کَسَن (در زنجان)

 زنان هنرمند: زينب خانم - مريم خانم

 کتاب: الدُرّةُّ البَيضٰاء في مَشاهير اُلّنسٰاء